TURISTIČKA ORGANIZACIJA GRADA SREMSKA MITROVICA

Detaljnije

Sremska Mitrovica

Sremska Mitrovica je administrativni, privredni i kulturni centar Srema, sa izuzetno povoljnim položajem, na raskrsnici značajnih kopnenih puteva sa Balkana i Beograda ka zapadu, kao i najbliža vodenim putevima (rekom Savom).

Carski grad danas, nekada Rimska prestonica

Grad je udaljen 75 km od Beograda, a od Novog Sada 60 km. Granica sa Republikom Hrvatskom udaljena je oko 40 km, a skoro isto toliko je udaljen i granični prelaz sa Republikom Srpskom.

Istorija

Grad Svetog Dimitrija, jedno od najstarijih naselja u Srbiji, koji svoj kontinuirani organizovani život beleži više od 7000 godina .

Duga i znamenita istorija Sremske Mitrovice seže u daleku prošlost, sve do osnivanja prvih naseobina na ovom tlu pre skoro sedam hiljada godina. Pred očima znatiželjnog posmatrača postepeno se otkrivaju ostaci prošlih vremena koji svedoče o preobražaju rimske kolonije na rubu Carstva u znamenitu panonsku metropolu i rezidenciju careva Sirmijum.

Rimski hroničari su zabeležili da je Konstantin Veliki, ponesen utiskom koji je na njega ostavio ovaj grad, ozbiljno razmišljao da od njega načini svoju novu prestonicu. Antički istoričar, Amijan Marcelin, laskavim rečima opisuje Sirmijum kao „mnogoljudnu i slavnu majku gradova“. Svega nekoliko otvorenih arheoloških lokaliteta čuva uspomenu na ovo blistavo doba, a to su pre svega ostaci Carske palate u kojoj su se rađali, boravili i krunisali rimski carevi.

Nestankom antičke civilizacije, na ruševinama drevnog grada, izraslo je novo naselje koje je prema srednjovekovnom manastiru ponelo ime Grad Svetog Dimitrija – Civitas Sancti Demetrii (1371). Njegov pogodan položaj, na razmeđi važnih puteva i blizina reke Save, doprineli su razvoju trgovine i sveukupnom napretku grada. Ovaj uzlet je prekinut nakon pada pod vlast Otomanskog carstva (1529), kada je grad pod novim osvajačem poprimio izgled turske kasabe. U to vreme, najverovatnije krajem XVI ili početkom XVII  veka, podiže se i najstarija sačuvana građevina u gradu - Stara srpska crkva Svetog Stefana („Mala crkva“) koja je jedna od najvrednijih  gradskih znamenitosti.

Nakon dva veka (1718) turska vlast se povlači iz ovih krajeva, a Mitrovica postaje značajno pukovsko mesto u odbrambenom sistemu Vojne granice koju uspostavlja Habzburška monarhija. Na izmaku XVIII i naročito tokom XIX veka, dolazi do uspona građanskog staleža koji će doprineti oblikovanju kulturnog i vizuelnog identiteta grada. Presudan trenutak u istoriji grada dogodio se 1881. godine kada Mitrovica stiče status slobodnog gradskog komuniteta sa potpunom autonomijom i bira svog prvog gradonačelnika – Ćiru plemenitog Milekića.

U godinama posle okončanja Prvog svetskog rata, Mitrovica nastavlja da se razvija u okviru Kraljevine Jugoslavije. Imenu grada je dodat prefiks Sremska (1923) i u tom obliku će to ostati njen zvanični naziv do danas – Sremska Mitrovica.  Tragična dešavanja i stradanje stanovništva u Drugom svetskom ratu ovekovečeni su u simbolično-alegorijskom memorijalnom kompleksu Spomen groblje autora Bogdana Bogdanovića. 

Sirmium

Za Sremsku Mitrovicu se kaže da je Grad nad gradom. Jer, kad hodate današnjim ulica i trgovima, u stvari hodate iznad ulica i trgova antičkog Sirmijuma…  

Svaka zgrada oslanja se temeljima na ostatke rimskih građevina: ispod današnje bolnice je Jupiterov hram, ispod Ulice Kralja Petra je Cardo Maximus, ispod privatnih kuća su Licinijeve terme, raskošne vile, u temeljima moderne stambene zgrade iznikla je Bazilika Svetog Dimitrija. Pretpostavlja se i gde su bili Forum, Konstantinova kovnica novca, a u strogom centru grada je hipodrom, za koji arheolozi kažu da je po veličini odmah iza onog u Rimu. Hipodrom se naslanja na Carsku palatu, a deo carskih odaja prezentovan je javnosti u vidu natkrivenog arheološkog lokaliteta. Muzej pod otvorenim nebom.

Carska palata Sirmium

Prezentovani arheološki lokaliteti antičkog Sirmijuma predstavljaju ne samo važno svedočanstvo o blistavoj i burnoj istoriji nekadašnje panonske metropole. Najznačajniji građevinski kompleks u Sirmijumu bila je Carska palata sa hipodromom čiji su ostaci delimično prezentovani u okviru natkrivenog Vizitorskog centra.

Sremska Mitrovica  u zagrljaju antičke prestonice

Prezentovani zidovi i podovi u većem delu predstavljaju stambeni deo palate. Prilikom dosadašnjih arheoloških istraživanja na Carskoj palati pronađeno je oko 350 m² očuvanih mozaičkih površina.

Bazilika Svetog Dimitrija 

Arheološki ostaci ranohrišćanske bazilike Svetog Dimitrija otkriveni su 1978. godine. Usled kontinuiteta gradnje koji je postojao tokom prethodnih vekova, od nekadašnje trobrodne bazilike, duge više od  20 metara i širine glavnog broda oko 13 metara,danas je prezentovana samo oltarska apsida sa piskopskim sedištima. Baziliku je sagradio prefekt Leontije  između 426. i 441. godine, inače ktitor istoimene crkve u Solunu.

Car Prob

Car Prob (232-282) je jedan od šestorice rimskih careva koji su rođeni na tlu Sirmijuma bio je znameniti Marko Aurelije Prob. Za vreme njegove vladavine, carstvo se proširilo na šest miliona kvadratnih kilometara, organizovano je isušivanje močvarnog terena oko Sirmijuma i prokopan je kanal Jarčina koji je Sremcima i danas koristan kao i pre sedamnaest vekova. Ipak, najtrajniju uspomenu je ostavio tako što je ukinuo monopol za sađenje vinove loze koju je do tog vremena imala samo Italija. Predanje kaže da je upravo Prob odredio posebno osunčano mesto na južnim padinama Fruške gore na kojem će se zasaditi prvi čokoti vinove loze. 

Sveti Dimitrije

Sveti Dimitrije je bio jedan od ranohrišćanskih mučenika koji ni pod najsvirepijom torturom nije hteo da se odrekne Hrista. Prema sačuvanim sudskim zapisima postaradao je 9. aprila 304. godine tako što mu je na Artemidinom mostu odrubljena glava.

Prilikom kopanja temelja za moderni stambeno-poslovni objekat u centru grada (1978), otkriveni su ostaci trobrodne bazilike iz prve polovine V veka za koju se osnovano veruje  da je bila posvećena Svetom Dimitriju. Ova crkva će postati polazna tačka velikog hrišćanskog kulta koji će kasnije prevazići granice Sirmijuma i Panonije. Sveti Dimitrije će u vekovima koji dolaze postati patron Mitrovice i danas je njegov lik predstavljen na gradskom grbu.

Šta posetiti u Sremskoj Mitrovici

Sremska Mitrovica je grad koji ima sve što se poželeti može:

Blagorodnu ravnicu, sremsku i još ravniju mačvansku, spojene najdužim visećim pešačkim mostom u Evropi, mostom Svetog Irineja. Uz ravnicu, grad ima i reku Savu na čijoj levoj obali je smešten, sa  jednom od najlepših rečnih plaža u Srbiji.

Na levoj obali reke, na širokoj sremskoj ravnici i delom na južnim padinama Fruške gore, nalazi se osamnaest mitrovačkih sela od kojih je najveće i najmnogoljudnije naselje u Srbiji, Laćarak. Na desnoj obali nalazi se šest mačvanskih sela. Upravo ovde, smestio se i Specijalni rezervat prirode Zasavica.

Turističke atrakcije Sremske Mitrovice

Staro gradsko jezgro predstavlja najvitalniji pokazatelj o istorijskoj slojevitosti grada i njegovom kontinuiranom trajanju kao urbane celine više od dve hiljade godina. Trg Žitna pijaca, Trg Svetog Stefana i Trg Ćire Milekića su jedinstvene i prepoznatljive ambijentalne celine koje svedoče o kulturi življenja, načinu života i arhitektonskim stilovima koji su se razvijali od kraja 18. veka, sve do pred početak Drugog svetskog rata.

Gradski park je smešten u samom srcu istorijskog jezgra i omiljeno je mesto za odmor Mitrovčana i turista. U centralnom delu nalazi se fontana Kameni cvet, jedan od simbola Sremske Mitrovice, koju je projektovala Mitrovčanka ruskog porekla, arhitekta Irina Nepokojčicki. Fontana je postavljena neposredno posle Drugog svtetskog rata, na mestu nekadašnje carske lipe koja je zasađena 1879. godine u spomen na srebrni jubilej austro-ugarskog carskog bračnog para Franje Josipa i  carice Jelisavete.​

Sakralni objekti 

Stara crkva Svetog Stefana ili Mala crkva je podignuta na obali reke Save, na starom kultnom mestu iz ranohrišćanskog perioda, gde su početkom 4. veka, na prilazu nekadašnjem Artemidinom mostu, vršena masovna pogubljenja sirmijumskih hrišćana.

Srpska pravoslavna crkva Svetog Dimitrija podignuta je 1791-1794. godine u maniru baroka sa elementima neoklasicizma. Posvećena je patronu grada Svetom Dimitriju.

Rimokatolička crkva Svetog Dimitrija  je podignuta 1810.godine kao jednobrodna građevina klasicističkih stilskih odlika. U ovoj crkvi nalaze se jedine orgulje u Gradu. Župni dvor podignut je istočno do crkve 1827.godine.

Grkokatolička crkva Vaznesenja Gospodnjeg je sagrađena u periodu između 1905 - 1906. Godine.  Oblikovana je u duhu romantizma sa dominantnim romaničkim elementima.

Memorijalni spomenici

Spomen groblje nalazi se pored starog pravoslavnog groblja. podignuto je 1960. godine prema projektu arhitekte Bogdana Bogdanovića. Predstavlja jedno od najvećih gubilišta, gde je nekoliko hiljada ljudi mučeno i stradalo tokom Drugog svetskog rata, a među njima i srpski slikar Sava Šumanović.

Most Svetog Irineja

Most Svetog Irineja, najduži je viseći pešački most u Srbiji i na Balkanu, čija gradnja je trajala od 1990. do 1993. godine, a posvećen je Svetom Irineju, prvom episkopu Sirmijuma, hrišćaninu, pogubljenom zbog propovedanja tada zabranjene vere.

Svetitelj je stradao odrubljivanjem glave na sirmijumskom mostu. Ovu scenu prikazuje ikona u soklu Saborne crkve Svetog Dimitrija.

Muzej Srema

Muzej Srema je ustanova kompleksnog tipa koja se sastoji iz dve zgrade. U objektu na Trgu Svetog Stefana br. 15 izložena je stalna arheološka postavka, dok je u dvorišnom delu, u okviru lapidarijuma, izložena jedna od najbogatijih kolekcija kamenih spomenika u Srbiji. Ovde se može videti veliki broj žrtvenika koji su pripadali Jupiterovom svetilištu, zatim sarkofazi i nadgrobni spomenici.

U lapidarijumu Muzeja izložen je izuzetno vredan Sunčani sat (kraj 1. početak 2. veka n.e.), delo vajara i astronoma iz Grčke, koga je angažovao Kratilo Papije. Od belog mermera sa padina Alpa, vajar je u ljudskoj veličini izradio figuru boga Atlasa koji na leđima nosi sunčani sat, a iza njegovih leđa su figuralni prikazi braće Herkula i Ifikla. U okviru stalne postavke izložene su kopije 33 zlatnika pronađenih tokom arheoloških istraživanja 1973. godine.

Prilikom numizmatičke obrade došlo se do saznanja da su četiri zlatnika unikatni primerci i da ih ne poseduje ni jedan muzej u svetu. Hologramska projekcija Avarskog pojasa, pronađenog 1992. godine, pruža nam tek nagoveštaj o moći i bogatstvu Avara - osvajača Sirmijuma.

U glavnoj zgradi Muzeja Srema, u Ulici Vuka Karadžića 3, izložena je stalna istorijska, istorijsko-umetnička i etnografska postavka od nazivom "Srem kroz vekove". Ona prikazuje bogatu istoriju Srema, od kraja 12. do polovine 20. veka.

Galerija „Lazar Vozarević“

Galerija „Lazar Vozarević“ kao memorijalna, osnovana je 1973. godine. Smeštena je u prostorijama Srpskog doma. Pored promocije najbrojnije zbirke dela Lazara Vozarevića, jednog od najpoznatijih srpskih slikara druge polovine 20. Veka.

Specijalni rezervat prirode Zasavica

Specijalni rezervat prirode Zasavica u mačvanskom delu opštine raspolaže izuzetno retkim vrstama biljnog i životinjskog sveta. Priroda rezervata, hiljadama godina netaknuta, pravi je dragulj.

Rezervat je oaza sa oko 700 vrsta biljaka, 216 vrsta ptica, 20 vrsta riba i 27 vrsta vodozemaca i gmizavaca. Isprepletanost vlažnih livada, šuma, širokih obala i same vode čini ram lepoti i raznovrsnosti sveta biljaka i životinja.

Ovde priroda nikad ne ostavlja ravnodušnim ni jednog posetioca. Na 200 metara uz prilazni put do Vizitorskog centra smešten je auto kamp, koji raspolaže sa 42 mesta, priključkom za struju, pijaćom vodom i  bežičnim internetom. Prilagođen je osobama sa invaliditetom i kategorisan sa tri zvezdice.

Prirodne atrakcije

Gradska plaža u neposrednoj blizini užeg centra grada, jedna je od najlepših rečnih plaža u Srbiji. Omiljeno je mesto  kako za domaće stanovništvo tako i turiste koji vole kupanje i sportove na vodi.